Uniwersytet Warszawski

ANTROPOLOGIA WSPÓŁCZESNOŚCI
ANIMACJA DZIAŁAŃ LOKALNYCH

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych
Uniwersytet Warszawski
Nowy Świat 69, 00-927 Warszawa

20 stycznia 2012

WARSZTAT BIOGRAFICZNY

08:30

 

 

PRACA Z TEKSTAMI KULTURY

30 GODZIN, 3 ETCS

IV rok na specjalizacji, semestr LETNI; (siatka na br)

zasady dobrego studiowania

Motta: Bez pracy nie ma kołaczy (przysłowie)

Ludzie wierzą, że to oni wpływają na opowieści.Tymczasem jest odwrotnie. Opowieści istnieją niezależnie od osób, które w nich występują. Dla kogoś kto o tym wie, wiedza to potęga.(…) Samo ich istnienie narzuca delikatny, ale trwały wzorzec chaosowi, którym jest historia.(…) Nazywa się to teorią przyczynowości narracyjnej i oznacza, że opowieść, kiedy już się zacznie, nabiera kształtu. Przejmuje wszelkie wibracje wszystkich innych swoich realizacji (…) Jest już praktycznie niemożliwe, by trzeci i najmłodszy syn dowolnego króla, wyruszywszy z misją, w której wcześniej zginęli jego bracia, nie odniósł sukcesu (…) Opowieść to forma pasożytnicza naginająca życie ludzi tak, by służyło jej samej. Trzeba bardzo szczególnej osobowości, by mogła się temu oprzeć i stać się sodą oczyszczoną historii.
Pratchett

Ale skoro wiesz, co to jest kwaga – próbowałem jeszcze – na co ci ta definicja ze słownika? Spojrzał na mnie z pogardą. – To wychształcenie – odpowiedział. – O wychształceniu nie słyszałeś?
Bosman (cyt. za Taylorem)

przedmiot fakultatywny dla specjalizacji AW.ADL;

fakultet także dla Studentów spoza specjalizacji (w zależności od liczby miejsc – por. niżej opis zajęć; polecany także dla Magistrantów i Doktorantów planujących analizy tekstów jako część badań do swoich prac dyplomowych;

uwaga: ze względu na konieczność posiadania wiedzy przygotowującej do warsztatu z zakresu: teorii socjologicznych, (w szczególności podstaw wiedzy o paradygmacie interpretatywnym), metodologii, metod i technik badań społecznych zapraszamy po wcześniejszym zaliczeniu tych zajęć w ISNS lub odpowiednich w innych instytucjach naukowych czyli praktycznie od III roku;

prowadzenieprof. UW dr hab. Barbara Fatygamgr Maria Wierzbicka

 

wkład pracy i zaliczenie na stopień - w trakcie zajęć warsztatowych trzeba wykonywać poszczególne „zadania domowe” oraz przygotować pracę pisemną (standard prac pisemnych); będącą opracowaniem materiału empirycznego przy użyciu co najmniej jednej metody z wnioskami i refleksją krytyczną – por. niżej;archiwum;

 

egzamin można zdawać w trybie fakultatywnym - obejmuje materiał przerobiony podczas zajęć i listę lektur oznaczonych symbolami „O” (obowiązkowe) i „D” (dodatkowe) – por. niżej;

 

spóźnienianieobecnościurządzenia elektroniczne;zachowania prywatne oraz „niegodne człowieka i humanisty”

 

 

 

 


cele zajęć:

głównym celem zajęć jest praktyczne przygotowanie Uczestników do analizy i interpretacji tekstów: pisanych i mówionych;

- drugim głównym celem jest przygotowanie Uczestników zarówno do samodzielnego, jak i zespołowego projektowania, realizowania i opracowywania badań typu jakościowego;

- ważnym celem jest także prezentacja pewnego (mniemam nieskromnie, iż względnie oryginalnego jeśli chodzi o konkretne metody i techniki) podejścia do pracy z tekstami;

- celem zajęć jest też rozwijanie i ćwiczenie wiedzy, wyobraźni teoretycznej i metodologicznej oraz Państwa zdolności i umiejętności w tym zakresie;

- zajęcia te powinny też Państwa wyczulić na problemy etyczne związane z prowadzeniem badań terenowych, a także z ich wykorzystywaniem w pracy naukowej i w praktykach społecznych;

 

ogólna charakterystyka zajęć:

zajęcia mają sens o tyle, o ile są prowadzone w niewielkiej grupie – maksymalnie 15 osób. „Warsztat biograficzny” to w tym wypadku nazwa po trosze historyczna. Same metody i techniki badawcze, którymi będziemy się posługiwać, były pierwotnie wypracowywane w trakcie badań materiałów biograficznych (pamiętników, dzienników i narracyjnych wywiadów biograficznych); jednakże mają one zastosowanie do badania – w zasadzie – wszelkich wypowiedzi językowych. Mogą więc być przydatne w badaniach takich źródeł, jak np.: dokumenty, literatura, prasa, scenariusze, listy dialogowe, podręczniki, itd.

Zajęcia opierają się na założeniu, iż całościowo traktowane badanie jakościowe obejmuje następujące, wydzielone tutaj analitycznie, ale wewnętrznie ze sobą powiązane, wręcz przenikające się i/lub zachodzące na siebie główne etapy, (którym każdorazowo towarzyszy interpretacja jako nieodłączny element procesu badawczego):

- przygotowawczy: projektowanie badania;

- właściwe badania „terenowe” realizowane metodami jakościowymi (teren należy tu traktować nie zawsze dosłownie m.in. ze względu na podział materiałów empirycznych na tzw. zastane i wytworzone; my będziemy musieli „wytworzyć” sobie swoje teksty – por. niżej);

- etap porządkowania zbioru materiałów i wstępnych analiz ;

- etap analiz zaawansowanych;

- etap końcowych interpretacji uzyskanych wyników;

- etap pisania raportu z badań z uwzględnieniem refleksji metodologicznej i z odniesieniem do teorii.

Drugim niezwykle ważnym założeniem jest to, które mówi, że w badaniach jakościowych warsztat jest kwestią otwartą, (ale nie dowolną). A zatem, jakkolwiek będę po kolei omawiała poszczególne etapy procesu badawczego oraz metody i techniki, pokazując Państwu na konkretnych przykładach zastosowania, (które Państwo sami też będą sprawdzali) to sukcesem zajęć będzie jeśli Państwo sami zmodyfikują lub stworzą jakąś metodę. Bardzo ważne jest także podejście krytyczne czyli tropienie słabości zaproponowanych metod i technik.

Drastycznym sposobem uodpornienia się na „naturalną” potrzebę dominacji nad badanym i praktyczną lekcją etyki jest tutaj sam sposób uzyskania materiału badawczego. Uczestnicy zajęć podzielą się na mini-zespoły badawcze, które drogą losowania wyłonią spośród siebie tę Osobę, która udzieli pozostałym wywiadu narracyjnego. Ten materiał będzie w trakcie całych zajęć Państwa „poligonem doświadczalnym” dla ćwiczenia poszczególnych metod i technik analizy i interpretacji. Dzięki temu zabiegowi już na pewno zobaczycie Państwo w Badanym Człowieka, a nie tylko „zbiór użytecznych informacji”. Ze względu na konieczność zrealizowania wywiadu zaczniemy od praktycznych porad jak to zrobić, a potem,w czasie gdy Państwo będziecie przepisywać materiał, popracujemy nad teorią i przykładami. W momencie gdy wywiady będą przygotowane do dalszych etapów badania zajmiemy się kolejnymi analizami i interpretacją.

W roku akademickim 2006/07 proponuję pracę na tzw. wywiadach narracyjnych tematycznych,których obiektem może być tylko część biografii. (Jednakże, ze względu na temat, nie wykluczam również przeprowadzenia pełnego narracyjnego wywiadu biograficznego). Tematem wspólnego badania będąbowiem relacje międzygeneracyjne. (Co – jak łatwo zauważyć – ma związek z projektowanymi przez nas badaniami - Koło naukowe, por. też informację o badaniach na forum). Wobec tego istnieje możliwość by końcowe raporty były wykorzystane do tamtego projektu (oczywiście za zgodą Zainteresowanych).

Początkowo zastanawiałam się nad wprowadzeniem do tych zajęć problematyki przekazu ikonicznego, ale po namyśle uznałam, że raczej w przyszłym roku zaproponujemy Państwo osobne zajęcia z metod badań obrazu.

I ostatnia uwaga: do tych zajęć istnieje ogromna literatura, również po polsku. Z przyczyn oczywistych musiałam się ograniczać w wyborze, ale proszę zwrócić uwagę, że lista lektur oznaczonych literką „U” („uskrzydlających”) dla osób, które chciałyby się w tego typu badaniach specjalizować praktycznie nie ma końca, tak jak nie ma końca analiza i interpretacja abowiem Panta rei!

zachęta, ale i ostrzeżenie: fakultet ma także Państwu pomóc w rozpoznaniu swojego POWOŁANIA i – z przeproszeniem – PREDYLEKCJI do określonego typu pracy badawczej. Jest przeznaczony przede wszystkim dla Tych, którzy chcą poszukiwać nowych rozwiązań, a nie dla Tych, którzy chcą dostać zestaw sztywnych procedur do replikacji. Są bowiem wśród nas i Tacy, którzy nie potrafią i/lub nie chcą uznać statusu badań jakościowych, nie lubią, nie rozumieją istoty tego podejścia i w ogóle Ich ono nie bawi! Myślą Oni np. wyłącznie o określonym sposobie rozumienia reprezentatywności w badaniach społecznych i żadne inne Im nie odpowiada. Często uważają, że królową badań społecznych jest ankieta, a tabelka i diagram oraz wykres to jej nieodrodne dzieci. (Gdy tymczasem tu wyraża się pogląd, że to tylko narzędzia, którymi można się posługiwać dosyć elastycznie pod warunkiem zachowania ZASADY JAWNOŚCI WARSZTATU). Świat społeczny, a dokładniej tych, którzy go zaludniają, niektórzy z takich Badaczy (in spe i nie tylko) lubią traktować przedmiotowo, gdy tymczasem tu zakłada się podmiotowość osób badanych i szacunek dla podmiotu, zaś badanie traktuje, w każdym z jego etapów, jako proces wymiany z badanymi, a nie jako kolonizację przez badacza jakiegoś „kawałka podłogi”. Osoby przekonane o wyższości paradygmatu ilościowego w badaniach społecznych i zasadniczo nieskłonne do poszerzania swoich poglądów raczej nie powinny zapisywać się na te zajęcia, ponieważ niewiele się z nich nauczą, a zapewne utwierdzą się tylko w swoich wcześniejszych opiniach. Z drugiej strony, muszę też ostrzec PT Zwolenników uprawiania antropologii i socjologii na modłę „postmodernistyczną” lub „fenomenologiczną”, że nie znajdą tu dla siebie zbyt wielu możliwości, ponieważ ten warsztat nie wyczerpuje się w przekonaniu o wszechmocy i „wszechrozciągliwości” interpretacji tylko łączy ją z – wymagającymi sporej otwartości, dyscypliny i pracowitości – konkretnymi metodami i technikami badawczymi. Mogą jednak Oni „za to” zobaczyć jak inaczej da się podchodzić do problemów ze wspólnego terytorium.

tematy kolejnych zajęć wraz z zadaniami do wykonania oraz z lekturami:

1) Problemy badania przy pomocy narracyjnego wywiadu biograficznego; budowa wywiadu narracyjnego (biograficznego i tematycznego), praktyczne wskazówki do pracy badawczej, etyka badacza po raz pierwszy;
Wyjaśnimy sobie na czym polega podejście Fritza Schützego do badań biograficznych, które jest tu dla nas punktem wyjścia. Zastanowimy się nad specyfiką tematu badań w kontekście biografii. Pokażemy dlaczego należy pracować zespołowo. Dostaniecie Państwo również praktyczne wskazówki co do zasad pracy zespołowej oraz dotyczące realizacji wywiadu, po czym podzielicie się Państwo na zespoły i ustalimy termin badania terenowego.Problemy etyczne będą dotyczyć samych Uczestników zajęć więc nie tylko się Państwo będziecie o nich uczyć, ale także przeżyjecie je niejako na własnej skórze. Nie muszę chyba dodawać, iż zasady dyskrecji i anonimowości muszą tutaj obowiązywać w sposób bezwzględny. Omówimy także zasady transkrypcji materiału;

lektury
O
1) K.Kaźmierska, Wywiad narracyjny – technika i pojęcie analityczne, (w:) M.Czyżewski A.Piotrowski, A.Rokuszewska-Pawełek, Biografia a tożsamość narodowa, Łódź, 1996, ss.35-44.
2) I.Helling, Metoda badań biograficznych, (w:) J.Włodarek, M.Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Warszawa-Poznań 1990, ss.13-37.
D
1) A.Rokuszewska-Pawełek, Miejsce biografii w socjologii interpretatywnej. Program socjologii biografistycznj Fritza Schützego, (w:) ASK. Społeczeństwo. Badania. Metody nr 1/1996, ss.37-54.
2) A.Piotrowski, Wstęp, (w:) M.Czyżewski A.Piotrowski, A.Rokuszewska-Pawełek, Biografia a tożsamość narodowa, Łódź, 1996, ss.5-11.
U
1) B. Fatyga, Ogólnometodologiczne problemy badań młodzieży. O znaczeniu wiedzy podręcznej i kilku innych kwestiach podstawowych, (w:) J.Grzelak, M.Sochocki (red.), Ewaluacja profilaktyki problemów dzieci i młodzieży, Warszawa 2001, ss.82-100.
2) B.Fatyga, Trzy problemy współczesnego badania terenowego: omnipotencja badacza, egzotyka terenu i granice międzydyscyplinowe, (w:) M.Kempny, G.Woroniecka (red.), Wymiary globalizacji kulturowej. Wyzwania badawcze, Olsztyn 2003, ss.38-48.
3) M.Hammersley, P.Atkinson, Metody badań terenowych, rozdziały: roz. 10, Poznań 2000.

2. Specyfika badań jakościowych, w tym biograficznych, typy materiału badawczego – ich charakterystyka,
pierwsze z wymienionych zagadnień zostanie z konieczności omówione dosyć skrótowo z odesłaniem Państwa do odpowiednich źródeł, będzie to raczej wskazaniem tradycji, do których się odwołuję. Tym bardziej, że tą specyfiką będziemy się zajmować przez cały semestr. Następnie omówimy typy materiałów biograficznych pod kątem możliwości ich wykorzystywania w badaniach. Zajmiemy się rownież rozróżnieniami biografii i autobiografii i postaci wypowiadających się w tekście;

lektury
O
1) Ph. Lejeune, Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, Kraków 2001, ss.V-XVII; 1-56.
D
1) K.Konecki, Studia z metodologii badań jakościowych.Teoria ugruntowana, Warszawa 2000, ss.7-47.
2) C.Geertz, Opis gęsty – w stronę interpretatywnej teorii kultury, (w:) M.Kempny, E.Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej, Warszawa 2003, ss.35-58.
U
1) A.Piotrowski, Negocjacyjny model interakcji, (w:) tegoż, Ład interakcji. Studia z socjologii interpretatywnej, Łódź 1998, ten sam tekst dostępny (w:) Przegląd Socjologiczny t.33, 1981.
2) A. Sułek, Badania dokumentarne, (w:) tegoż, Ogród metodologii socjologicznej, Warszawa 2002, ss.103-147.
3) J.Sztumski, Analiza jakościowa, (w:) tegoż, Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice 1999, ss.200-207.

 

3). Forma językowa i pojęcie świata przedstawionego tekstu, analiza przypadków granicznych.
Co to jest w gruncie rzeczy „analiza treści” i jak się ma do analizy formy? W trakcie tych zajęć zobaczymy jak można dzielić tekst odnajdując jego wewnętrzne uporządkowania. Przeanalizujemy podział na warstwy i podział na części oraz przyjrzymy się co z tego wynika dla dalszego postępowania badawczego. Przyjrzymy się także konstrukcjom takich tekstów jak pamiętnik, dziennik, blog i wywiad narracyjny biograficzny. Na tych lub na następnych zajęciach omówimy zagadnienia dotyczące kontekstu, kotekstu, podtekstu i hipertekstu;

lektury
O

1) W.McKinley Runyan, Struktura narracji biograficznej, (w:) tegoż, Historie życia a psychobiografia, Warszawa 1992, ss.67-84.
2) materiał z internetu – dowolny blog.
3) E.Babbie, Analiza treści, (w:) tegoż, Badania społeczne w praktyce, Warszawa 2003, ss.341-353.
D
1) R.Ingarden, O dziele literackim, Warszawa 1988, ss.52-69; 99-135; 147-166; 212-223;
U
1) W.Kalaga, Pansemiotikon – jeszcze jedna typologia przedmiotów, Antetensja, Symulakra (w:) tegoż, Mgławice dyskursu, Kraków 2001, ss.157-171;195-204.
2) M.Czyżewski, Generalne kierunki opracowania, wymiary analityczne, (w:) M.Czyżewski A.Piotrowski, A.Rokuszewska-Pawełek, Biografia a tożsamość narodowa, Łódź, 1996, ss.45-51.
3) S.Lamnek, Inhaltsanalyse, (w:) tegoż, Qualitative Sozialforschung. Band 2, Methoden und Techniken, Weinheim 1995, ss.172-238.
4) Bez autora, Struktura wypowiedzi: lingwistyka tekstu, (w:) E.Tabakowska (red.), Kognitywne podstawy języka i językoznawstwa, Kraków 2001, ss. 243-266.
5) R. Ingarden, O dziele literackim, Warszawa 1988,ss. 281-296;326-344;384-393.

4) Proces analizy i interpretacji tekstu – przykład „narodzin metody z analizy formy”
Przeanalizujemy możliwości stwarzane przez analizę dużego zbioru pamiętników na przykładzie badania materiałów pamiętnikarskich z konkursu „Łączy nas ziemia” oraz pewne szczególne przypadki wyłonione z tego zbioru. Przedstawię także podstawowe założenia dotyczące analizy tekstów;

lektury
O

1) B.Fatyga, J.Siemaszko, Życie i poglądy młodzieży wiejskiej w latach kryzysu 1982-1983, Warszawa 1989, ss.16-44; 83-116.
U
1) B.Fatyga, J.Siemaszko, Po co jechać na Trobriandy, (w:) „Polska Sztuka Ludowa„, nr 3, 1989, ss.177-182.

5. Cd. zagadnienia podziału tekstu – warstwy, wątki tematyczne i motywy przewodnie
od tych zajęć będziemy już pracować na zebranych przez Państwa materiałach. Omówimy problemy realizacji pierwszych etapów badania. Przygotujemy teksty do dalszej pracy dzieląc je na fragmenty, zewidencjonujemy je, określimy warstwy i motywy w nich występujące.Od teraz zaczną się wyłaniać problemy badawcze, pytania i hipotezy, które trzeba będzie notować – zobaczymy jak to robić;
zadanie domowe dla zespołu: proszę wstępnie podzielić co najmniej pierwszych 10 stron tekstu.

lektury
O

1) B.Fatyga, Badania biograficzne: struktura tekstu, oraz analiza struktury tekstu (w:) tejże, Dzicy z naszej ulicy. antropologia kultury młodzieżowej,Warszawa 1999, ss.155-157.
1) K.Konecki, Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa 2000, ss.47-57.
D
1) M.Hammersley, P.Atkinson, Metody badań terenowych, rozdziały: roz. 7 i 8, Poznań 2000.

6. Świat przedstawiony:analiza drogi życiowej; pojęcie trajektorii.
Zbadamy możliwości analizy przebiegu życia, ustalimy schematy biograficzne, przedyskutujemy koncepcję faz życia i przemian biograficznych. Przyjrzymy się możliwościom jakie niesie pojęcie trajektorii. Zobaczymy także jakie wnioski można wyciągać z tego rodzaju analiz;
zadanie domowe dla zespołu: proszę odtworzyć drogę (lub drogi) życiową(e) postaci występujących w tekście.

lektury
O

1) E.Hajduk, Kulturowe wyznaczniki biegu życia, Warszawa 2001, ss. 30-62.
2) G.Riemann, F.Schütze, „Trajektoria” jako podstawowa koncepcja teoretyczna w analizach cierpienia i bezładnych procesów społecznych, (w:) „Kultura i Społeczeństwo„, nr 2, 1992.
D
1) Ch. Bühler, Struktury biegu życia, (w:) tejże, Bieg życia ludzkiego, Warszawa 1999, ss.319-437.
2) B. Fatyga, Drogi życiowe liderów i aktywność członków różnych grup młodzieżowych, (w:) tejże, Dzicy z naszej ulicy. antropologia kultury młodzieżowej,Warszawa 1999, ss.191-200.
U
1) http://kkonecki.fateback.com/publikacje/publikacja19.html.
2) K.Konecki, Nowi pracownicy a kultura organizacyjna, wystukać w internecie.

7. Świat przedstawiony: wielość autoobrazów bohatera, inwentarz JA-MY-ONI i jego odmiany.
Podczas tych zajęć zajmiemy się metodą, która daje możliwości ścisłego opisu autoprezentacji i autoidentyfikacji narratora oraz interakcji społecznych udokumentowanych przezeń w tekście. Poznamy genezę tej metody i jej odmiany przetestowane na materiale empirycznym. Dodatkowymi narzędziami będą tutaj analiza frekwencji i metoda „mierzenia temperatur emocjonalnych”;
zadanie domowe dla zespołu: proszę sporządzić przynajmniej fragment inwentarza JA-MY-ONI z minimum 5 stron tekstu, policzyć go i zmierzyć temperatury poszczególnych wyrażeń.

lektury
O

1) Z.Bokszański, Tożsamość, interakcja, grupa: tożsamość jednostki w perspektywie teorii socjologicznej, Łódź 1989, ss.99-120.
D
1) P.Zieliński, Inwentarz JA-MY-ONI i odpowiedź na pytanie „kim jesteś”, (w:) B.Fatyga, K.Górniak, P.Zieliński, Dwie Europy. Młodzi Niemcy i młodzi Polacy na przełomie wieków, T.1, Plemienny wróg – globalny kumpel. Portret młodych Polaków, ss.15-29.
U
1) K.Rosner, Narracja a tożsamość jednostki ludzkiej, (w:) tejże, Narracja, tożsamość, czas, Kraków 2003, ss. 17-51 i 125-136.
2) M.Zavalloni, Ch.Louis-Guérin, Identite sociale et conscience. Introduction ? l’égo-écologie, Toulouse 1984.
3) E.Erikson, Zagadnienie tożsamości ego, (w:) tegoż, Tożsamość a cykl życia, Poznań 2004, ss. 97-167.

8. Świat przedstawiony: technika prezentacji wyników „Mapa Ich Świata;, jej geneza i odmiany.
Mając już za sobą kolejny etap pracy analitycznej i interpretacyjnej można się pokusić o przedstawienie ich w niebanalnej formie graficznej, jaką jest „Mapa Ich Świata”. Pokażę jak narodził się pomysł takiego sposobu prezentacji świata społecznego oraz co jeszcze „Mapa…” może ilustrować.
zadanie domowe dla Zespołu: proszę wymyślić własną wersję tego narzędzia.

lektury
O

1) A,Gurycka (red.), Typologia i funkcje obrazu świata w umyśle człowieka, Poznań bd, ss.53-135.
D
B.Fatyga, Style życia młodzieży w wielkim i małym mieście, (w:) B.Fatyga, J.Sierosławski, Uczniowie i nauczyciele o stylach życia młodzieży i narkotykach, Warszawa 1999, ss. 72-75.

9. Język tekstu: pole semantyczne rozwój metody i jej odmiany.
Na zajęciach prześledzimy różne wersje tej metody w trakcie jej historycznego rozwoju. Zobaczymy do czego można jej używać. Pokażę także różnorodne przykłady wykorzystania w badaniach pola semantycznego. Przy okazji omówimy problem wzajemnej kontroli wyników naszego badania dzięki zastosowaniu różnych metod.
Tym razem (dla odsapnięcia) nie będzie zadania domowego, aczkolwiek będzie mile widziane jeśli ktoś sam spróbuje zrobić chociaż kawałek jakiegoś pólka.

lektury
O

1) R. Robin, Badanie pól semantycznych, (w:) M.Głowiński (red.), Język i społeczeństwo, Warszawa 1980.
2) B.Fatyga, Pole semantyczne, (w:) tejże, Dzicy z naszej ulicy. antropologia kultury młodzieżowej,Warszawa 1999, ss.160-163.
D
1) J. Leoński, Zastosowanie analizy pól semantycznych w badaniach świadomości społecznej prowadzonych metodą autobiograficzną, (w:) J.Włodarek, M.Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Warszawa-Poznań 1990.
2) M.Kłosiński, Obraz bezrobocia i bezrobotnych w polskiej prasie, (w:) „Kultura i Społeczeństwo„, nr 2, 1994.
U
1) J.Lyons, Semantyka strukturalna, (w:) tegoż, Semantyka, Warszawa 1983, ss. 224-261.
2) T.Edensor, „Andscape” – pole semantyczne kategorii „angielskość:, (w:) tegoż, Tożsamość narodowa, kultura popularna i życie codzienne, Kraków 2002, ss. 226-240.
3) Z. Bokszański, A.Piotrowski, M.Ziółkowski, Socjologia języka, Warszawa 1977, ss.158-166.
4) P.Guiraud, Ze strukturalnego punktu widzenia, (w:) tegoż, Semantyka, Warszawa 1976, ss.74-91.
5) M.Douglas, W stronę doświadczenia wewnętrznego, (w:) tejże, Symbole naturalne. Rozważania o kosmologii, Kraków 2004, ss.61-77.

10. Pole semantyczne – praca z tekstem

Na tych zajęciach zrobimy razem kawałek analizy by zobaczyć i ewentualnie porozwiązywać problemy jakie się tutaj pojawiają. Pokażę Państwu także jak można graficznie prezentować wyniki tej części badania i co jeszcze można z tym robić.
zadanie dla Zespołu: zrobić pole dla wybranego słowa-klucza, zmierzyć temperatury, policzyć frekwencje w sieciach.

lektury
O

1) B. Fatyga, Rodzina, (w:) B.Fatyga, J. Sierosławski, Uczniowie i nauczyciele o stylach życia młodzieży i narkotykach, Warszawa 1999, ss.33-42.
D
1) B.Fatyga, Rodzina, (w:) B.Fatyga, K.Górniak, P.Zieliński, Dwie Europy. Młodzi Niemcy i młodzi Polacy na przełomie wieków, T.1, Plemienny wróg – globalny kumpel. Portret młodych Polaków, ss.30-36.

11. Metafory w tekście ? funkcje i rodzaje metafor. Metafora i metonimia
Tym razem przyjrzymy się możliwościom zoperacjonalizowania pewnej teorii metafory. Omówię to na przykładzie badania dzienników pochodzących z konkursu na „Polaków portret własny”. Zastosowanie tej nowej metody wiąże się z wykorzystaniem wyników wstępnego uporządkowania tekstu (jego podziału). Poznamy dwie nowe techniki składające się na metodę, która nazwałam „Podwójną piramidą metafor”: technikę warstwowego zdejmowania metafor z tekstu oraz technikę badania konsekwencji i koherencji systemu metaforycznego tekstu.
zadanie domowe dla Zespołu: proszę zrobić część inwentarza prostych wyrażeń metaforycznych z minimum 5 stron tekstu.

lektury
O

1) G. Lakoff, M. Johnson, Metafory w naszym życiu, Warszawa 1988, ss.5-123.
U
1) V.Turner, Gry społeczne i obrzędowej metafory, (w:) tegoż, Gry Społeczne, pola i metafory. Symboliczne działanie w społeczeństwie, Kraków 2005, ss.15-45.
2) J.R.Taylor, Rozszerzenia kategorii: metonimia i metafora, (w:) tegoż, Kategoryzacja w języku, Kraków 2001, ss.173-198.

12. Podwójna piramida metafor – praca z tekstem
Podczas zajęć poćwiczymy razem konstruowanie piramid, przyjrzymy się także innym możliwościom – np. analizy pól metafor wyróżnionych dziedzinowo;
zadanie domowe dla Zespołu: proszę wydzielić pole metafor dla słowa-klucza.

lektury
U

1) O.Jäkel, Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu, Kraków 2003

13. Moment metarefleksji: czego się dowiedzieliśmy od tekstu
Podczas tych zajęć zastanowimy się jakie pytania możemy postawić naszym tekstom, co chcemy zbadać dokładniej, jakie nowe zagadnienia wyłoniły się w trakcie procesu badawczego. Co nam jeszcze jest potrzebne by uzyskać kontekst interpretacyjny, przede wszystkim teoretyczny, dla naszego badania.
zadanie domowe dla Zespołu: proszę ustalić czym ostatecznie będziecie się Państwo zajmować przygotowując pracę zaliczeniową.

lektury
uwaga:
 w zależności od tego czym Państwo będą chcieli się zająć trzeba będzie poszukać sobie literatury do zagadnienia, np. ról społecznych, uczestnictwa w kulturze, postrzegania innego, związku między językiem a pozycją społeczną, etc….

14. Typologie – funkcje i konstrukcja
Omówimy szczegółowo jakie są możliwości generalizacji na podstawie uzyskanych wyników, jaki poziom wiarygodności one reprezentują. Pokażę Państwu także jak konstruować typy i podtypy w procesie końcowej interpretacji wyników.
ponownie zadania domowego nie będzie ponieważ już będziecie Państwo pracować nad raportem końcowym, por. niżej.

lektury
O

1) S.Nowak, Klasyfikacje i typologie, (w:) tegoż, Metodologia badań społecznych, Warszawa 1970, ss.90-98.

15. Jak pisać raport z badań
Na ostatnich zajęciach zastanowimy się wspólnie nad konstrukcją, kompozycją i stylem raportu z naszego badania. A przede wszystkim – nad pożytkami z wiedzy, którą tego typu badania przynoszą. Pokażę także pewne możliwości wykorzystania podobnych metod do animacji kultury. Przykłady tego rodzaju pracy są naprawdę fascynujące.
zadanie domowe dla Zespołu: proszę przygotować pracę zaliczeniową na podstawie wybranej problematyki odkrytej podczas badania i zanalizowanej co najmniej jedną z zaprezentowanych podczas zajęć metod i technik badawczych.

lektury
O

1) N.Reshef, Dodatek B: Zasady pisania raportu z badań, (w:) Ch.,D. Nachmiasowie, Metody badawcze w naukach społecznych, Poznań 2001, ss.568-578.
U
2) M.Hammersley, P.Atkinson, Metody badań terenowych, rozdziały: roz. 9, Poznań 2000.

 

LEKTURA „extraU”m.in.: ciekawe przykłady prac wykonanych przy pomocy metod jakościowych na tekstach mówionych lub pisanych

 

1) K.Kaźmierska, Doświadczenia wojenne Polaków a kształtowanie się tożsamości etnicznej. Analiza narracji kresowych, Warszawa 1999.

2) B.Bartosz, Doświadczanie macierzyństwa. Analiza narracji autobiograficznych, Wrocław 2002.

3) A.Giza, Życie jako opowieść. Analiza materiałów autobiograficznych w perspektywie socjologii wiedzy.

4) A.Wyka, Badacz społeczny wobec doświadczenia, Warszawa 1993.

5) U.Flick, E.von Kardorff, I.Steinke (red.), Qualitative Forschung. Ein Handbuch, Hamburg 2000.

6) A.Strauss, J.Corbin, Basics of Qualitative Research, London 1990.

7) S.Lamnek, Qualitative Sozialforschung. Band 1, Methodologie, Weinheim 1995.

8) S. Lamnek, Die Biografische Methode, (w:) tegoż Qualitative Sozialforschung. Band 2, Methoden und Techniken, Weinheim 1995, ss.329-379.

9) N.K.Denzin, Reinterpretacja metody biograficznej w socjologii: znaczenie a metoda w analizie biograficznej, (w:) J.Włodarek, M.Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Warszawa-Poznań 1990.

10) M.Hammersley, P.Atkinson, Metody badań terenowych, rozdziały: roz. 1 do 6 , Poznań 2000.

11) M.Czyżewski, Socjolog i życie potoczne. Studium z etnometodologii i współczesnej teorii interakcji, Folia Sociologica nr 8, Łódź 1984.

12) M.Ziółkowski, Znaczenie. Interakcja. Rozumienie. Studium z symbolicznego interakcjonizmu i socjologii fenomenologicznej jako wersji socjologii humanistycznej, Warszawa 1981.

13) D.Bertaux, Funkcje wypowiedzi autobiograficznych w procesie badawczym, (w:) J.Włodarek, M.Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, Warszawa-Poznań 1990.

14) T.Maruszewski, Pamięć autobiograficzna, Gdańsk 2005, szczególnie ss.18-116.

15) A.Piotrowski, Reguły mówienia według etnometodologicznej odmiany analizy konwersacji, (w:) tegoż,Ład interakcji. Studia z socjologii interpretatywnej, Łódź 1998, ten sam tekst dostępny (w:) „Kultura i społeczeństwo„, nr 1,1983.

16) Z. Bokszański, A.Piotrowski, Socjolingwistyczne aspekty stosowania wywiadu kwestionariuszowego, (w:) „Studia Socjologiczne” nr 1, 1977.

17) M.Buchowski, Amerykańska antropologia kognitywna, Warszawa 1993.

 

Brak komentarzy »

Brak komentarzy.

Kanał RSS z komentarzami do tego wpisu. TrackBack URL

Dodaj komentarz

Instytut Stosowanych Nauk Społecznych Uniwersytet Warszawski Nowy Świat 69 00-927 Warszawa