Inteligencja

From Antropologia

O inteligencji możemy mówić dopiero od Kartezjusza, ponieważ wcześniej rozsądek (phronesis) oznaczał uczestniczenie we wspólnym rozumie. Dopiero Kartezjusz zaczął mówić o umyśle (res cogitans), ten jednak, ze swej definicji był nieomylny (błędy brały się ze złego konstruowania wnioskowań, ze złej percepcji empirii i od szatana, oczywiście).

Rzecz myśląca wątpi, pojmuje, twierdzi, przeczy, pragnie, wyobraża, odczuwa

Inteligencja może być zdefiniowana jako zdolność do adaptowania, układania się i wyboru środowisk - definicja z MIT Encyclopedia of Cognitive Sciences.

1883 Sir Francis Galton uważał ją za umiejętności psychofizyczne (błędne koło), takie jak dostrzeganie różnic.

1916 Alfred Binet uznał inteligencję za zdolność do wydawania sądów. Składają się na nią trzy podstawowe zdolności poznawcze: 1) wiedza dot. tego, co należy zrobić 2) adaptacja 3) kontrola

1923 Charles Spearman wskazał na trzy podstawowe procesy informacyjne w inteligencji: 1) zrozumienie doświadczenia 2) poznawanie związków 3) dedukowanie korelacji

1977 Sternberg uznał, iż inteligencję można zrozumieć przez pryzmat przetwarzania informacji, które ma miejsce w w takich rozumowaniach jak analogie i sylogizmy.

1983 Howard Gardner uznał, iż istnieją różne inteligencje: lingwistyczna, logiczno-matematyczna, przestrzenna, muzyczna, kinetyczna, interpersonalna, naturalistyczna (?). Wszystkie one są od siebie niezależne (???)

1985 Marvin Minsky nie definiuje umyłu substancjalnie. Mówi, iż umysł to zbiór małych agentów, czyli podprogramów, odpowiedzialnych za pojedyncze, najmniejsze funkcje. Wg niego te, ucząc się, tworzą wrażenie umysłu, a samoświadomość to po prostu kolejne zbiory agentów odpowiedzialne za postrzeganie całości. Minskiemy nie udało się stworzyć takiego sztucznego tworu.

Inteligencja emocjonalna to zdolność rozpoznawania uczuć własnych i uczuć innych osób, zdolności motywowania się i kierowania emocjami, zarówno własnymi, jak i osób znaczących.

Inteligencja werbalna to zdolność formułowania wypowiedzi, a więc szybkiego dobierania adekwatnych do zakładanej treści przekazu słów oraz zdolność rozumienia komunikatów, nadawanych w formie pisemnej lub ustnej przez inne osoby. Zapewnia możliwość skutecznego porozumiewania się z otoczeniem.

Inteligencja społeczna to zdolność społecznego przystosowania i wywierania wpływu na środowisko, sztuka nawiązywania pozytywnych, obustronnie satysfakcjonujących relacji interpersonalnych w codziennych kontaktach.

Inteligencja kognitywna (lub kognitywistyczna) to najogólniej zdolność do myślenia skutecznego w szczególności w sytuacjach nieprzewidywanych i niepewnych, innymi słowy to zdolność wykorzystania własnej wiedzy i informacji na sposób podobny do rozumowania ludzkiego, tzn. nie korzystający z wyrafinowanych obliczeń komputerowych i formalnych teorii matematycznych. Wymaga ona jednak umiejętnosci stawiania celów, uczenia się, planowania i myślenia o własnym myśleniu.

• Inteligencja to konstrukt teoretyczny odnoszący się do względnie stałych warunków wewnętrznych człowieka, determinujących efektywność działań, wymagających procesów poznawczych. Warunki te kształtują się w wyniku interakcji genotypu, środowiska i własnej aktywności człowieka. (Strelau)
• Inteligencja to ogólna zdolność adaptacji do nowych warunków i wykonywania nowych zadań (Stern)
• Inteligencja to właściwość psychiczna, która przejawia się we względnie stałej, charakterystycznej dla jednostki efektywności wykonywania zadań (Tiepłow)
• Inteligencja to zdolność rozwiązywania problemów (Piaget)
• Inteligencja to dostrzeganie zależności, relacji (Spearman)
• Inteligencja to zdolność uczenia się (G. Ferguson)
• Inteligencja to to, co mierzą testy inteligencji (E. Boring)
• Inteligencja to zdolność do aktywnego przetwarzania informacji, przekształcania ich z jednej formy w inną poprzez operacje logiczne - w tym sensie inteligentne są komputery, a nawet zwykłe kalkulatory.
• Inteligencja to zdolność do aktywnego przetwarzania informacji w celu lepszego przystosowywania się do zmiennego środowiska.

Tak rozumianej inteligencji nie posiadają komputery (bo nie przetwarzają informacji na własne potrzeby) ale posiadają ją zwierzęta, np. owady. Taką inteligencją wykazywałaby się maszyna, która np. w lesie albo na ulicy potrafiłaby samodzielnie przetrwać i zdobywać źródła energii.

• Inteligencja to zdolność do przetwarzania informacji na poziomie abstrakcyjnych idei (np. umiejętność dokonywania obliczeń matematycznych lub gry w szachy). Taką inteligencję również posiadają komputery (sztuczna inteligencja).
• Inteligencja to zdolność do twórczego, a nie tylko mechanicznego przetwarzania informacji, czyli tworzenia zupełnie nowych

pojęć i ich nieoczekiwanych połączeń. Tę umiejętność wykorzystują, a być może posiadają tylko niektórzy ludzie.

Inteligencja wg Searla to zdolność wnioskowania semantycznego, a nie tylko syntaktycznego. Oznacza to, że inteligencja oznacza operacje na treści znaczeń, na rozumieniu znaków, a nie tylko sposobów ich rekombinacji.

Kierunek myśli Searla jest prawidłowy. Jednak wniosek ostateczny chybiony. Czemu ? Ponieważ istnieje olbrzymia klasa przekształceń semantycznych mających cechy "wnioskowania semantycznego" a będących rodzajem tautologii. To co cechuje inteligencje to zdolność poszerzania swojej bazy semantycznej o pojęcia niedostępne poprzez przekształcenia semantyczne z wspomnianej klasy. Kluczem jest tutaj Odczuwanie.